Baking soda, wat is het en wat kan je er mee?

baking soda

Baking soda, zuiveringszout, natriumwaterstofcarbonaat, natriumbicarbonaat, dubbelkoolzure soda, NaHCO3 zijn allemaal namen voor hetzelfde product. Nog maar een paar jaar geleden werd het in Nederland door de gewone consument nauwelijks gebruikt. Een enkele keer was een theelepeltje in een Engels (al dan niet vertaald) bakrecept nodig.  Om het te kopen moest je echt je best doen. Bij de drogist waren kleine doosje met ongeveer een onsje poeder te koop voor ruim 3 euro. Bij de toko en in de landen om ons heen waren wat grotere verpakkingen te koop. Dus ieder vakantie nam ik een pakje mee. Al gauw merkte ik dat er zoveel meer kan met zuiveringszout. Inmiddels gebruik ik zuiveringszout naast het bakken ook bij het schoonmaken. Er zijn talloze milieuvriendelijke toepassingen. Lees in deze en vooral volgende blog hierover meer. Nu allereerst een antwoord op de vraag: ‘wat is baking soda en wat zijn de verschillen met het Nederlandse bakpoeder en huishoud soda?’. Lees verder

Anti aanbakpannen liever niet gebruiken.

ZespannenMoet dat nu, weer zo’n serieus onderwerp vol chemische zaken. Helaas, het is voor ons consumenten namelijk belangrijk zoveel mogelijk te weten over de (mogelijk) gevaarlijke stoffen die ons omringen. Daarom nu informatie over waarom het beter is geen anti aanbakpannen met een teflon coating te gebruiken en welke pan je beter kan kiezen. Maar om het niet te saai te maken met extra veel plaatjes want dat leest makkelijker.

Wat is precies een anti aanbakpan?

2015-09-20 12.14.41Meestal wordt met een anti aanbak pan een pan bedoeld waarin een grijs laagje kuntstof is aangebracht. Dit soort pannen worden soms ook wel tefalpan genoemd naar de meest voorkomende merknaam van dit soort pannen: Tefal. In deze pannen is een grijs laagje Teflon aangebracht. Teflon is een merknaam voor de chemische stof PTFE (PolyTetraFluorEthyleen) en dit is een stof die zowel water, vuil als vet kan afstoten. Daardoor is het mogelijk om in een pan met een Teflon laag bijna zonder vet te bakken en te braden. En niet alleen in de bakpan zit Teflon maar ook in bijvoorbeeld taart- en cakevormen, tosti-ijzer en gourmetstel. Teflon wordt niet allen gebruikt in pannen maar ook in kleding, tapijten, smeerolie en blusmiddelen. Heel wat mogelijkheden om er mee in aanraking te komen dus.

Wat is het probleem?

dwarse pannenToen de pannen op de markt kwamen leek het een geweldige uitvinding want er was veel minder vet nodig om te bakken. Helaas zijn er ook grote nadelen want naast het PTFE komt ook een andere stof in Teflon voor namelijk PFOA (perfluoroctaanzuur). Deze stof wordt gebruikt om de laag PTFE vast te maken aan de pan. PFOA is in het Teflon de grootste boosdoener. Het is een stof die van nature niet in het milieu voorkomt. Maar inmiddels zit het overal in, in de bodem, in ons drinkwater, in ons eten. Het zit zelfs in onze lichamen, het blijft aanwezig in het bloed en de lever. En het niveau stapelt zich zelfs jaar na jaar op. Onderzoek bij dieren toonde aan dat blootstelling aan PFOA schade aan de lever, het immuunsysteem en de hormoonspiegel kan veroorzaken.

Krijgen we veel PFOA binnen wanneer we een anti aanbakpan gebruiken?

bakpannen in winkelOp dit moment is de beschikbare informatie niet voldoende om uitsluitsel te geven of gebruik van deze pannen gevaarlijk is. Wel is bekend dat zowel PFTE (Teflon) als PFOA zacht worden bij verhitting en dan bij een hoge temperatuur kunnen verdampen. Voor PFTE is de temperatuur 391 graden en voor PFOA 260 graden. Temperaturen die bij bakken en braden wel bereikt kunnen worden. Op dat moment komen er giftige gassen vrij. Ook kan de kunststof laag beschadigd raken door scherpe voorwerpen of door slijtage. Vandaar dat je nooit met ijzeren spatels in een anti aanbakpan moet roeren.

Er zijn in de winkels Tefal pannen waarop staat PFOA vrij, hoe kan dat?

PFOA vrijDat PFOA geen onschuldige stof is wel duidelijk. Vooral bij de productie van Teflon komen grote hoeveelheden PFOA vrij. In Europees verband zijn er nu maatregelen genomen. Er is vastgesteld dat PFOA een zeer zorgwekkende stof is en daarom dit jaar op de Kandidatenlijst geplaatst waarna verdere maatregelen tot verbod of beperking kunnen worden genomen. Goede regelgeving heeft helaas veel tijd nodig. Teflon kan ook zonder PFOA gemaakt worden dan wordt het PFOA vervangen door C8-fluerotelomeren. Helaas kunnen die C8-fluerotelomeren in het milieu weer worden omgezet in PFOA. Veel schieten we daar dus niet mee op. Beter is om Teflonpannen en de andere producten waar Teflon in wordt verwerkt, niet meer te gebruiken. En vooral de oude pannen, waarin zeker PFOA aanwezig is, te vervangen.

Hoe kan je dan nog bakken?

2015-09-20 13.52.20

Gelukkig zijn er nog wel alternatieven, meerdere zelfs. Denk bijvoorbeeld aan pannen van emaille, RVS, gietijzer of aan een pan met keramische coating. De keramische pannen zijn vrij nieuw. Zelfs het merk Tefal maakt ze! Ze kunnen worden verhit tot 450 graden zonder dat de keramische laag loslaat of er giftige dampen vrijkomen. Volgens de fabrikant is bakken met olie of boter niet nodig is en ze erg gemakkelijk zijn schoon te maken. Ik heb naast een goede gietijzeren pan ook een keramische maar merk dat het resultaat met een beetje olie toch echt wat beter wordt. Maar ach, een beetje olijfolie past toch helemaal in het gezonde Mediterrane dieet.