Moet je bang zijn voor parabenen in cosmetica?

cosmetica producten

Een aantal weken geleden schreef ik een post over lippenstift. Naar aanleiding van deze post kreeg ik verschillende vragen over cosmetica. Zo ook een vraag over parabenen in cosmetica. Over parabenen heerst nogal wat onduidelijkheid. Daarom in het kort alle feiten.

Wat zijn parabenen?

Bij het uitleggen wat parabenen zijn ontkom je er niet aan dat het een klein beetje chemisch verhaal wordt. Parabenen zijn stoffen die in de natuur voorkomen (bv in komkommer, aardbeien en ander groenten en fruit) maar ook synthetisch kunnen worden gemaakt. In het laatste geval wordt benzoëzuur met alcohol veresterd (dit is een soort chemische reactie). Afhankelijk van het soort alcohol waarmee dit gebeurd, kunnen verschillende soorten parabenen ontstaan. Methyl-, ethyl- en butyl- en propyl-parabeen zijn de bekendste. Dit zijn de soorten parabenen die je als consument vaak tegen komt op de ingrediëntenlijst van bijvoorbeeld schoonmaak en verzorgingsproducten.

Waarom worden parabenen gebuikt?

Parabenen worden aan producten toegevoegd omdat ze een beschermende werking hebben tegen bacteriën en schimmels. Ze worden ook wel bewaarstof of conserveringsmiddel genoemd. Wanneer cosmetische producten geen conserveermiddel bevatten is de kans heel groot dat er bacteriën in gaan groeien. Bij normaal gebruik komen namelijk bacteriën via je handen in het product. Dat is niet te voorkomen want het is onmogelijk om voor ieder likje zalf of crème uit een potje, je handen min of meer steriel te schrobben zoals een chirurg voor een operatie doet. Bij gebruik van zo’n besmet product loop je een heel groot risico om huidproblemen te krijgen. Een lage concentratie parabenen beschermen het product, zij zorgen ervoor dat bacteriën en schimmels niet kunnen gaan groeien.

Wat is het probleem precies?

Parabenen worden al ruim 80 jaar als conserveringsmiddel aan voedsel en medicijnen toegevoegd. Rond de jaren 50 in vorige eeuw werden parabenen ook aan cosmetische producten toegevoegd. Al die jaren zijn er geen schadelijke effecten voor de mens aan het licht gekomen.

Ruim 10 jaar geleden verscheen er een rapport waarin een verband werd gesuggereerd tussen gebruik van deodorant met parabenen en borstkanker. Wetenschappelijk gezien zijn er heel wat vraagtekens te plaatsen bij dit onderzoek. Maar sindsdien gaat wel het verhaal de wereld rond dat parabenen kanker veroorzaken.

Wel is in andere wetenschappelijke studies aangetoond dat parabenen invloed kunnen hebben op de hormonale huishouding. Bij proefdieren blijken parabenen een zwak oestrogene werking te hebben. Parabenen kunnen zich aan oestrogeenreceptoren binden en zo het natuurlijke hormoon nabootsen. De hoeveelheid parabenen die gebruikt moet worden om zo’n effect te geven is wel vele malen hoger dan wij als mensen via producten binnenkrijgen. Daarnaast is in reageerbuis proeven aangetoond dat bytylparabeen 10.000 keer zwakker is dat het natuurlijk voorkomende hormoon oestradiol. Methylparabeen is nog veel zwakker wel 2 miljoen keer. Op dit moment kan nog niet met zekerheid gezegd worden dat parabenen helemaal veilig zijn voor de mens. Daarvoor moeten er nog veel meer experimenten worden uitgevoerd. Daar wordt hard aan gewerkt maar helaas kost dat veel tijd. Er veel namelijk veel soorten parabenen en de uitkomsten van diverse experimenten spreken tot nu toe elkaar tegen.

Is het veilig om parabenen gebruiken en wie bepaalt dat?

In Europa wordt de veiligheid van parabenen door de Scientific Committee on Consumer Safety (SCCS) beoordeeld. Naar aanleiding van alle dierexperimenten wordt eerst een veilige dosis voor de dieren bepaald. Voor de mens wordt veilige dosis toegestaan die honderd maal lager is dan de veilige dosis voor dieren. Er wordt dus een enorme veiligheidsmarge ingebouwd. De hoeveelheid die een mens dan bij gebruik van cosmetica binnen krijgt is daardoor erg laag. Daarnaast stapelen parabenen zich niet in een lichaam op, ze worden snel in de lever afgebroken en uitgeplast. De SCCS heeft een uitzondering gemaakt voor babyproducten. Daarin mogen de butyl-en propylparabenen niet meer gebruikt worden. Van deze twee parabenen is nog niet bekend hoe snel ze worden afgebroken. Baby’s zijn een kwetsbare groep zijn en zeker als het om hormonen gaat. Zolang er niet meer onderzoeksresultaten bekend zijn, heeft het SCCS het gebruik van deze twee soorten parabenen in babyproducten verboden. Er zijn landen in Europa die liever zien dat dit voor alle cosmetica producten geldt.

Wat kan je als consument doen?

Als consument wil je het zekere voor het onzekere nemen. Aan de ene kant wil je geen huidproblemen krijgen door vervuilde producten. Aan de andere kant wordt je misschien wat onrustig van al die negatieve verhalen.

  • Je kunt naar producten zoeken die andere conserveringsmiddelen bevatten. Helaas hebben andere conserveringsmiddelen ook weer hun eigen nadelen. Zelfs wanneer het gaat om een natuurlijke conserveringsmiddelen.
  • Je kunt er ook op letten dat de concentratie van de parabenen in het product zo laag mogelijk is. Let goed op de lijst met ingrediënten die op de producten staat. Wanneer je kan kiezen tussen twee producten van vrijwel hetzelfde soort en je ziet dat parabenen bij het eerste product hoog op de ingrediënten lijst staan en bij het andere product juist helemaal onderaan kies dan de laatste. In het laatste product zal de concentratie veel minder hoog zijn.
  • Je kunt ook kiezen voor vaste producten in plaats van vloeibare. Dus in plaats van zeep uit een flesje gewoon een stuk harde zeep gebruiken. In een vast product kunnen de bacteriën namelijk nauwelijks groeien dus is het niet nodig om een conserveringsmiddel toe te voegen.

Zelf gebruik ik, naast producten die een zo laag mogelijke concentratie parabenen bevatten, een vaste zeep, een vaste bodybutter, handcrème, shampoo en conditioner. Deze producten koop ik bij Lush, deels omdat het heerlijke, eerlijke producten zijn maar ook omdat bij Lush erg wordt nagedacht om de verspilling van verpakkingen te beperken. Je kunt daar zelfs bij bepaalde producten kiezen voor een versie met een lage concentratie parabenen of een zelfconserverende versie. Ik kies dus waar mogelijk voor producten zonder parabenen. Het is natuurlijk altijd beter om minder parabenen binnen te krijgen maar ik kies wel voor bacterieel veilige producten. Er zullen ook vast andere merken bestaan die nauwelijks parabenen gebruiken maar daar heb ik me (nog) niet in verdiept. Eigenlijk is het heel eenvoudig, gewoon een product kiezen met geen of weinig conserveringsmiddel en dan het product snel op gebruiken. Laat dat nu net geen straf zijn.

Geef een reactie