Brei een IJslandse trui

Dit keer geen lange chemische uitleg zoals vorige week maar ook een manier om duurzaam te leven. Een makkelijke manier of ieder geval een manier die je zo moeilijk kan maken als je zelf wilt. Hoe dan? Gewoon door zelf een trui te breien. Als je een warme trui draagt wanneer het koud is, ben je heel duurzaam bezig, omdat dan de verwarming lager kan. Iedere graad dat de verwarming lager brandt wordt 6% energie bespaard en is dus ook de CO₂ uitstoot minder. Als iedereen in Nederland dat zou doen, scheelt dat 6,4 miljoen kg CO₂ per dag.

Er wordt sinds 2005 ieder jaar een warme truiendag georganiseerd door het Klimaatverbond Nederland. De bedoeling is natuurlijk dat je merkt hoe eenvoudig het is om energie te besparen. En dat je, behalve die ene dag, steeds vaker een trui zal aandoen in plaats van de verwarming hoog te zetten. De eerstvolgende is op 5 februari 2016 dus als je nu begint met breien is de trui wel op tijd af. En heb je helemaal geen zin om een trui te breien misschien wil iemand anders voor je in de (brei-)pennen klimmen. Maar je kunt er natuurlijk ook gewoon één kopen.

IMG_20150926_103414Ik heb de afgelopen weken gewerkt aan een trui die gebreid is volgens een IJslands patroon. Eind juli ben ik er aan begonnen en sinds vorige week is de trui af. Eigenlijk had ik gedacht dat ik er veel langer over zou doen want zoveel ervaring heb ik nu ook weer niet. En zeker niet met die motieven gebreid volgens de IJslandse manier.

Waarom dan zo’n ambitieus plan? Dat zit zo, in juni was ik een paar weken op IJsland. Daar hangen de winkels vol met echte wollen truien, die met de hand gebreid zijn op rondbreipennen met een speciaal patroon over de schouders. Ik wilde zo’n trui kopen maar helaas kon ik niet de ultieme trui vinden. Ze waren vaak van te grove wol of de kleur, of kleuren combinatie, was niet naar mijn zin. Gelukkig heeft ieder supermarkt daar, zelfs in het kleinste dorp, een wolafdeling met de mooiste IJslandse wol. Zulke mooie wol en de meest prachtige kleuren, ik was direct verkocht. Na zoeken op internet vond ik verschillende patronen met de beschrijving in het Engels. Toen moest ik wel.

bolletjes lettlopi Het was leuk om mijn eigen kleurencombinatie te kunnen kiezen. Ik heb gekozen voor de kleuren die ik veel op IJsland zag. Veel grijze tinten zoals je die ziet van al het lava. Fris groen van de planten, in juni is het op IJsland namelijk nog voorjaar. Het oker van het nog dorre gras en natuurlijk het heldere blauw van de lucht.

Het breien was echt wel even wennen. Het lijf wordt op een rondbreipen en de mouwen op 4 losse pennen rondgebreid. Wanneer het motief van de kraag begint worden lijf en mouwen samen op één rondbreipen gezet. Behalve een aantal steken die onder de oksel vallen, die blijven tijdelijk op een hulpdraad wachten. Als de trui helemaal klaar is naai je deze steken dicht. Dit is het enige naaiwerk is verder zijn er geen naden.

Echte IJslandse wol is te koop in Nederland maar leuker is misschien om via internet bij echte IJslandse firma’s te bestellen. De verzendkosten vanuit IJsland zijn wat hoger maar de prijs van de wol is een stuk lager. Vanaf zo’n 6 bollen ben je al goedkoper uit wanneer je het in IJsland besteld. Er zijn gratis patronen te vinden op de sites waar je ook wol kan bestellen (zie de links hieronder).

IMG_20150926_163956En laat nu de laatste weken, in de modebijlage van diverse kranten en tijdschriften, berichten over IJslandse truien staan. Let op, deze truien worden de topper de komende winter! Begin snel met breien terwijl je naar de Deense versie van The Killing kijkt. De serie waarin Sarah Lund in ieder aflevering een IJslandse trui aan heeft. Ik ga snel aan een volgende trui beginnen zodat ik, net als Sarah Lund, nog eens van trui kan wisselen.

 

Op de site van Istex kan je alles lezen over IJslandse wol en patronen vinden. Wol kan je bestellen bij Alafoss en Shopicelandic. Op deze sites vind je ook wat patronen (dezelfde als bij Istex)

 

Moet je bang zijn voor parabenen in cosmetica?

cosmetica producten

Een aantal weken geleden schreef ik een post over lippenstift. Naar aanleiding van deze post kreeg ik verschillende vragen over cosmetica. Zo ook een vraag over parabenen in cosmetica. Over parabenen heerst nogal wat onduidelijkheid. Daarom in het kort alle feiten.

Wat zijn parabenen?

Bij het uitleggen wat parabenen zijn ontkom je er niet aan dat het een klein beetje chemisch verhaal wordt. Parabenen zijn stoffen die in de natuur voorkomen (bv in komkommer, aardbeien en ander groenten en fruit) maar ook synthetisch kunnen worden gemaakt. In het laatste geval wordt benzoëzuur met alcohol veresterd (dit is een soort chemische reactie). Afhankelijk van het soort alcohol waarmee dit gebeurd, kunnen verschillende soorten parabenen ontstaan. Methyl-, ethyl- en butyl- en propyl-parabeen zijn de bekendste. Dit zijn de soorten parabenen die je als consument vaak tegen komt op de ingrediëntenlijst van bijvoorbeeld schoonmaak en verzorgingsproducten.

Waarom worden parabenen gebuikt?

Parabenen worden aan producten toegevoegd omdat ze een beschermende werking hebben tegen bacteriën en schimmels. Ze worden ook wel bewaarstof of conserveringsmiddel genoemd. Wanneer cosmetische producten geen conserveermiddel bevatten is de kans heel groot dat er bacteriën in gaan groeien. Bij normaal gebruik komen namelijk bacteriën via je handen in het product. Dat is niet te voorkomen want het is onmogelijk om voor ieder likje zalf of crème uit een potje, je handen min of meer steriel te schrobben zoals een chirurg voor een operatie doet. Bij gebruik van zo’n besmet product loop je een heel groot risico om huidproblemen te krijgen. Een lage concentratie parabenen beschermen het product, zij zorgen ervoor dat bacteriën en schimmels niet kunnen gaan groeien.

Wat is het probleem precies?

Parabenen worden al ruim 80 jaar als conserveringsmiddel aan voedsel en medicijnen toegevoegd. Rond de jaren 50 in vorige eeuw werden parabenen ook aan cosmetische producten toegevoegd. Al die jaren zijn er geen schadelijke effecten voor de mens aan het licht gekomen.

Ruim 10 jaar geleden verscheen er een rapport waarin een verband werd gesuggereerd tussen gebruik van deodorant met parabenen en borstkanker. Wetenschappelijk gezien zijn er heel wat vraagtekens te plaatsen bij dit onderzoek. Maar sindsdien gaat wel het verhaal de wereld rond dat parabenen kanker veroorzaken.

Wel is in andere wetenschappelijke studies aangetoond dat parabenen invloed kunnen hebben op de hormonale huishouding. Bij proefdieren blijken parabenen een zwak oestrogene werking te hebben. Parabenen kunnen zich aan oestrogeenreceptoren binden en zo het natuurlijke hormoon nabootsen. De hoeveelheid parabenen die gebruikt moet worden om zo’n effect te geven is wel vele malen hoger dan wij als mensen via producten binnenkrijgen. Daarnaast is in reageerbuis proeven aangetoond dat bytylparabeen 10.000 keer zwakker is dat het natuurlijk voorkomende hormoon oestradiol. Methylparabeen is nog veel zwakker wel 2 miljoen keer. Op dit moment kan nog niet met zekerheid gezegd worden dat parabenen helemaal veilig zijn voor de mens. Daarvoor moeten er nog veel meer experimenten worden uitgevoerd. Daar wordt hard aan gewerkt maar helaas kost dat veel tijd. Er veel namelijk veel soorten parabenen en de uitkomsten van diverse experimenten spreken tot nu toe elkaar tegen.

Is het veilig om parabenen gebruiken en wie bepaalt dat?

In Europa wordt de veiligheid van parabenen door de Scientific Committee on Consumer Safety (SCCS) beoordeeld. Naar aanleiding van alle dierexperimenten wordt eerst een veilige dosis voor de dieren bepaald. Voor de mens wordt veilige dosis toegestaan die honderd maal lager is dan de veilige dosis voor dieren. Er wordt dus een enorme veiligheidsmarge ingebouwd. De hoeveelheid die een mens dan bij gebruik van cosmetica binnen krijgt is daardoor erg laag. Daarnaast stapelen parabenen zich niet in een lichaam op, ze worden snel in de lever afgebroken en uitgeplast. De SCCS heeft een uitzondering gemaakt voor babyproducten. Daarin mogen de butyl-en propylparabenen niet meer gebruikt worden. Van deze twee parabenen is nog niet bekend hoe snel ze worden afgebroken. Baby’s zijn een kwetsbare groep zijn en zeker als het om hormonen gaat. Zolang er niet meer onderzoeksresultaten bekend zijn, heeft het SCCS het gebruik van deze twee soorten parabenen in babyproducten verboden. Er zijn landen in Europa die liever zien dat dit voor alle cosmetica producten geldt.

Wat kan je als consument doen?

Als consument wil je het zekere voor het onzekere nemen. Aan de ene kant wil je geen huidproblemen krijgen door vervuilde producten. Aan de andere kant wordt je misschien wat onrustig van al die negatieve verhalen.

  • Je kunt naar producten zoeken die andere conserveringsmiddelen bevatten. Helaas hebben andere conserveringsmiddelen ook weer hun eigen nadelen. Zelfs wanneer het gaat om een natuurlijke conserveringsmiddelen.
  • Je kunt er ook op letten dat de concentratie van de parabenen in het product zo laag mogelijk is. Let goed op de lijst met ingrediënten die op de producten staat. Wanneer je kan kiezen tussen twee producten van vrijwel hetzelfde soort en je ziet dat parabenen bij het eerste product hoog op de ingrediënten lijst staan en bij het andere product juist helemaal onderaan kies dan de laatste. In het laatste product zal de concentratie veel minder hoog zijn.
  • Je kunt ook kiezen voor vaste producten in plaats van vloeibare. Dus in plaats van zeep uit een flesje gewoon een stuk harde zeep gebruiken. In een vast product kunnen de bacteriën namelijk nauwelijks groeien dus is het niet nodig om een conserveringsmiddel toe te voegen.

Zelf gebruik ik, naast producten die een zo laag mogelijke concentratie parabenen bevatten, een vaste zeep, een vaste bodybutter, handcrème, shampoo en conditioner. Deze producten koop ik bij Lush, deels omdat het heerlijke, eerlijke producten zijn maar ook omdat bij Lush erg wordt nagedacht om de verspilling van verpakkingen te beperken. Je kunt daar zelfs bij bepaalde producten kiezen voor een versie met een lage concentratie parabenen of een zelfconserverende versie. Ik kies dus waar mogelijk voor producten zonder parabenen. Het is natuurlijk altijd beter om minder parabenen binnen te krijgen maar ik kies wel voor bacterieel veilige producten. Er zullen ook vast andere merken bestaan die nauwelijks parabenen gebruiken maar daar heb ik me (nog) niet in verdiept. Eigenlijk is het heel eenvoudig, gewoon een product kiezen met geen of weinig conserveringsmiddel en dan het product snel op gebruiken. Laat dat nu net geen straf zijn.

Duurzaam eten is niet moeilijk

IMG_20150902_135141Bij duurzaam leven hoort natuurlijk ook duurzaam eten. Zo moeilijk is dat niet. Om te beginnen kan je proberen om minder voedsel te verspillen. Probeer het maar, het kost je geen cent. Als het goed is bespaar je juist geld.

Het gebeurt zo vaak, je hebt net iets te veel eten gekookt en er blijft iets over. Of je vergeet dat er eten in de koelkast ligt weg te rotten. Soms ontkom je er gewoon niet aan en belandt er voedsel in de groenbak. Omdat het steeds kleine hoeveelheden zijn die worden weg gegooid lijkt het wel mee te vallen. Maar wist je dat  een Nederlandse consument per jaar gemiddeld 50 kilo voedsel weggooit. Omgerekend in geld is dat wel 150 euro per persoon per jaar!

Behalve dat voedsel weggooien je onnodig geld kost is het ook slecht voor het milieu. Om het voedsel te laten groeien is energie nodig geweest in de vorm van water, veevoer, brandstof. Ook is er vaak kunstmest of een bestrijdingsmiddel gebruikt. Vervolgens wordt het vervoerd, verpakt en bereid, dat kost ook weer energie. Al het voedsel dat wordt weggegooid zorgt voor veel energieverlies en CO2 uitstoot, want het grootste deel van het weggegooide voedsel (90%) verdwijnt bij het restafval en wordt verbrand.

Zo zijn we dus weinig duurzaam bezig. Wat kunnen we er zelf doen om minder weg te gooien?

  • Allereerst moeten we wat beter opletten wanneer we boodschappen doen. Alleen dat kopen wat we echt nodig hebben. Aanbiedingen zoals twee voor de prijs van één, waarmee de supers stunten, zijn leuk wanneer het om houdbare producten gaat. Maar van verse producten is het vaak te veel. Koop zo’n aanbieding alleen wanneer je zeker weet dat het ook op gaat. Of geef de tweede verpakking direct weg dan kan  je er tenminste iemand blij mee maken.
  • Zorg dat kwetsbare producten tijdens het transport naar huis beschermd zijn. Want wanneer producten onderweg beschadigd raken, zullen ze sneller bederven.
  • Houdt diepvriesproducten op weg naar huis zo koud mogelijk en berg ze snel weer koud op. Wanneer diepvriesproducten één of meerdere keren wat ontdooit raken gaat de kwaliteit snel achteruit.
  • Let op de houdbaarheidsdatum maar realiseer je dat dit maar een indicatie is. Vaak kan het product nog goed gegeten worden wanneer deze datum is verstreken.
  • Wanner je kookt volg dan niet klakkeloos het recept of de aanwijzingen op de verpakking. Op de verpakking van rijst staat bijvoorbeeld als aanbeveling 75 gram per persoon maar niet iedereen is een even grote eter.
  • Wanneer er dan toch iets van het bereide eten overblijft, gooi het dan niet direct weg. Koel het snel af en bewaar het in de koelkast. Gebruik het de volgende dag als lunchhapje of verwerk het op een slimme manier in de volgende hoofdmaaltijd. Er is zelfs een site waar je ideeën op kunt doen om creatief met kliekjes te koken  (kliekipedia.nl).

Of neem kippen, die eten dolgraag de restjes op en belonen je met verse eitjes. Zoals mijn drie dames hieronder. Maar ja, daar heb je natuurlijk wel een tuin voor nodig en die heeft helaas niet iedereen.

IMG_20150902_135424

Zelf een tas maken, kan jij ook!

2015-08-31 16.40.46Zelf een tas maken is niet moeilijk. Wanneer je niet bang bent voor een naaimachine is het zelfs super eenvoudig. Hieronder een uitleg voor een eenvoudige maar zeer handige boodschappentas. Alles wat je nodig hebt is een lap niet te dunne stof, bijvoorbeeld een oud katoenen gordijn of een stevig stuk laken. diy tas 1tasje_stap001

Knip uit de stof een rechthoek van ongeveer 83 x 49 cm. Het stuk stof vouw je dubbel met de goede kant van de stof op elkaar. De twee zijkanten stik je dan aan elkaar. Om het stevig te maken doe je dit twee keer en om het rafelen tegen te gaan extra met een zig-zagsteek. Wanneer de stof een patroon heeft met een duidelijke boven- en onderkant dan knip je twee stukken van 45 x 49 cm. Je legt dan de twee stukken op elkaar zo dat het patroon aan beide zijden de zelfde richting heeft. Naast de zijnaden wordt nu ook de ondernaad met tweemaal een stiksteeknaad van een zig-zagnaad aan elkaar genaaid. Je ziet al een beetje de tasvorm, hoewel de stof nog binnenste buiten zit.

hoekpunten

diy tas 2

tasje_stap002Houdt de stof nog even binnenste buiten want om de tas extra mooi te maken worden de hoekpunten ingestikt. Leg hiervoor de zijnaad op de ondernaad of de vouw en speldt dit vast.Trek een potloodlijntje van ongeveer 8 centimeter loodrecht op de zijnaad. Stik tweemaal over de potloodlijn. De tas kan nu binnenstebuiten gekeerd worden zodat de goede kant van de stof buiten komt.

hengsels maken

diy tas 3tasje_stap003Voor de hengsels heb je twee repen stof nodig van ongeveer 60 cm lang en 12 cm breed. Vouw de stroken dubbel met de goede kant van de stof op elkaar. De lange zijde tweemaal stikken en binnenstebuiten keren (dat is even een flink gepriegel). De naad in het midden leggen en beide zijden langs de rand doorstikken.

de bovenrand afwerken

diy tas 4tasje_stap004Met een zig-zag steek de bovenrand afwerken en naar binnen vouwen, ongeveer 4 cm is genoeg. Stik rondom op een halve cm van de bovenrand en doe dit nog eens op 3 cm onder de bovenrand.

hengsels bevestigen

2015-08-31_11.28.23tasje_stap005Bepaal het midden van de tas en zet hier een speld. Beide uiteinden van de hengsel ongeveer 6 cm van deze speld op de tas leggen. De ruimte tussen de twee hengsel uiteinden is dus 12 cm. De hengsel wijst naar beneden en de naad van de hengsel ligt naar boven. Stik beide hengseluiteinden door. Doe dit nogmaals aan de andere kant van de tas voor het tweede hengsel.

hengsels doorstikken

diy tas 5Om het geheel stevig te maken worden de hengsels doorgestikt. Klap de hengsels om en zet vast met een speld. Stik een vierkant en maak daar eventueel nog een kruis in. Doe maar wat je mooi vindt.

De tas is klaar voor gebruik. De volgende keer dat je boodschappen doet kan je op de vraag “plastic tasje of gaat het zo mee” met trots antwoorden  “ik heb een duurzame tas bij me”.